Je hebt last van lelijke pukkels en puistjes. Soms is het zo erg, dat je je haast niet op straat durft te vertonen. Misschien troost het je te weten dat je niet de enige bent die met dit probleem kampt. Acht op tien jonge mensen worden er in meer of mindere mate door geplaagd. Meestal verdwijnt deze huidaandoening op volwassen leeftijd, maar bij ongeveer 10 procent van de mensen blijft het een probleem tot 30 a 40 jaar.

Wat is acne?

Acne is een huidaandoening, die meestal in de puberteit begint. Vlak onder de huid zitten talgkliertjes die een soort vet (sebum) afscheiden om de huid soepel te houden en te beschermen tegen uitdroging. Wordt er te veel sebum gemaakt, dan kunnen de talgkliertjes verstopt of ontstoken raken. Hierdoor ontstaat acne.

Kenmerkend is een vette huid met witte bolletjes (white heads) of zwarte puntjes (black heads). Deze white en black heads, ook wel mee-eters genoemd, zijn in feite kleine propjes die de afvoergangen van de talgklieren afsluiten . Vaak onsteken deze kliertjes, waardoor er rode papels met gele kopjes (puistjes) op ontstaan. In ernstige gevallen kunnen er grote, pijnlijke knobbels of abcessen ontstaan. Dit zien we bijna uitsluitend bij mannen. Acne komt voornamelijk voor in het gezicht, maar kan zich ook in de hals en nek, op de borst, schouders en rug voordoen.

Hoe kom je eraan?

Acne ontstaat dus als de huid te veel sebum gaat produceren. Dit kan verschillende oorzaken hebben:

• erfelijke factoren: bij de ene familie komt acne meer voor dan bij een andere
• hormonen: in de puberteit neemt de productie van hormonen toe, zowel van mannelijke hormonen (androgenen) als van vrouwelijke hormonen(oestrogenen, progestagenen). Het zijn vooral de mannelijke hormonen die, zowel bij jongens als bij meisjes de talgklieren stimuleren om meer huidsmeer te maken. Vrouwelijke hormonen gaan de productie hiervan juist tegen; daarom hebben jongens meer last van acne dan meisjes. Niet zozeer de hoeveelheid hormonen die je hebt, alswel het onevenwicht tussen de hormonen onderling en de verhoogde gevoeligheid van de talgkliertjes voor de mannelijke hormonen, dragen ertoe bij dat je acne krijgt
• bacteriën: op de huid zitten altijd bepaalde bacteriën. Als je huid gezond is, heb je daar geen weet van, maar bij acne kunnen ze soms een infectie veroorzaken, doordat ze van buitenaf de poriën binnendringen. De infectie beperkt zich tot je huid en veroorzaakt geen koorts.
• medicijnen: sommige geneesmiddelen tegen epilepsie, kalmeringsmiddelen en cortisonecremes kunnen acne veroorzaken of verergeren.
• cosmetica: vettige (oliehoudende) crèmes, make-up kunnen de poriën van de huid verstoppen en zo acne veroorzaken of verergeren.
• chemische stoffen

Is acne besmettelijk?

Nee. De bacteriën die bij acne een rol spelen, bevinden zich op de huid van ieder mens. Acne is dan ook geen infectieziekte en dus niet besmettelijk; ook niet als er puistjes met gele puskoppen zijn ontstaan.

Wat is er aan te doen?

Acne gaat vanzelf weer over. Maar dat kan soms jaren duren en in de tussentijd wil je maatregelen nemen om de uitslag zoveel mogelijk te beperken. Iedereen wil er immers goed uitzien. Gelukkig zijn er hulpmiddelen die je hierbij kunt toepassen.

Wat kun je zelf doen?

• Je bewijst je huid een grote dienst door niet aan mee-eters of puistjes te krabben. Uitknijpen van puistjes en white heads is ook uit den boze. Je acne kan erdoor verergeren omdat je de kans op een ontsteking vergroot. Je kan er lelijke littekens aan overhouden. Black heads kunnen na applicatie van lauwe compressen wel worden verwijderd. Druk met de zijkant van je vingers en niet met je nagels (infectiegevaar) de black head uit de mond van het talgkliertje.
• Was je huid voorzichtig, liefst met lauwwarm water. Droog je voorzichtig af met een zachte handdoek. Hard wrijven en schoonboenen bevorderen juist de talgproductie.
• Verstop je acne niet onder een dikke laag make-up. Je poriën raken dan afgesloten, waardoor er nog meer puistjes kunnen ontstaan. Gebruik desnoods make-up op waterbasis. Verwijder make-up niet met reinigingsmelk, maar met lauw water.
• Zonlicht maakt onze huid wat donkerder van kleur. De acne blijft, maar zit verdoken onder de bronzen huidskleur. Zon mag, maar niet overdrijven en niet in combinatie met hoge vochtigheid.
• Stress kan acne verergeren. Probeer spanningen dan ook zoveel mogelijk uit de weg te gaan. Dat is vaak makkelijker gezegd dan gedaan, maar zorg in elk geval voor voldoende ontspanning.
• Massage en sauna verhogen het ontstekingsrisico.

Wat kan de dokter voor je doen?

Als ondanks al deze maatregelen, je de acne niet onder controle krijgt, dan kan de arts de graad van jouw acne bepalen en hiervoor een specifieke behandeling voorschrijven. De producten verschillen immers naar gelang het stadium, de graad en duur van de acne, jouw leeftijd en eventueel zelfs geslacht.

Er zijn producten om lokaal op de huid aan te brengen, er zijn producten onder de vorm van pilletjes die de infectie onderdrukken of die zelfs de invloed van het mannelijk hormoon kunnen onderdrukken (bij meisjes). Voor de hardnekkigste vormen van acne bestaat er nog een alternatief, namelijk een behandeling met vitamine A-zuur, maar dit is niet zonder gevaar, zodat strikte anticonceptie ook strikt nodig is en er geen bloed mag gegeven worden gedurende deze behandeling.

Een nauwgezette opvolging door jouw huisarts is dan ook noodzakelijk gedurende deze behandeling.

Aandachtspunten

Een behandeling tegen acne vraagt tijd en geduld, zowel bij de arts als bij de patiënt. Gezien het ontstaansmechanisme van acne (puberteit, erfelijkheid) zal een behandeling enkel de acne onderdrukken en niet genezen. Bij een behandeling kunnen er pas ten vroegste na 1 maand of langer resultaten worden verwacht, in het begin kan het zelfs lijken alsof acne wat verergert. De behandeling moet daarom verschillende maanden worden volgehouden. Gebrek aan wilskracht is vaak de oorzaak van een mislukte behandeling.