Woord vooraf
Negen maanden... De baby heeft die tijd in de veilige geborgenheid van de baarmoeder hard nodig om te groeien. Om klaar te zijn voor het leven, buiten die beschermende omgeving. Tijd ook voor de toekomstige moeder en vader om te groeien naar een nieuwe fase in hun leven, die van het zorgende ouderschap. De zorg en de verantwoordelijkheid voor je kind begint reeds van bij het begin van je zwangerschap: zo zal je eigen manier van leven, je eigen voeding, de gezondheid en de ontwikkeling van je kind beïnvloeden.
De normale, voldragen zwangerschap bij de mens duurt negen kalendermaanden, gerekend vanaf het moment van de bevruchting. Omdat het tijdstip van de bevruchting meestal niet precies gekend is, beginnen we in de geneeskunde te rekenen vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie. Op die manier duurt de zwangerschap dan 40 weken. Valt de bevalling twee weken voor of na de zo berekende datum, dan wordt dit nog als normaal beschouwd. Een kind verwachten en ter wereld brengen, is een natuurlijk en alledaags gebeuren, van alle tijden en van alle mensen. Voor de ouders is 'hun' zwangerschap echter een unieke en diep ingrijpende gebeurtenis in hun leven. Het is onze betrachting dit familiaal, intiem en natuurlijk karakter van elke zwangerschap en bevalling zoveel mogelijk te respecteren. Onze medische kennis heeft hierbij een beveiligende en bewakende functie en zal een verantwoorde aanpak met een minimum aan kunstmatige ingrepen betrachten.
Een goede kennis van dit natuurlijk gebeuren kan helpen om 'jullie' zwangerschap en bevalling zo goed mogelijk te laten verlopen. Daarom deze informatiefolder, die voor u een ondersteunende gids mag zijn.
Eerste en tweede maand (eerste tot elfde week)
Hoe groeit de baby in je lichaam?
De bevruchting van de eicel door de zaadcel gebeurt in de eileider. Daarna nestelt het bevruchte eitje zich in het slijmvlies van de baarmoeder. Onderweg heeft het zich al een paar keer gedeeld. In de baarmoeder ontwikkelt het zich nu verder : in dit stadium spreken we van een 'embryo'. Rond het embryo vormt zich ook de 'placenta' of moederkoek. Deze vergroeit stevig met de baarmoederwand en met de bloedsomloop van de vrouw. Hierlangs krijgt het embryo voedsel en zuurstof en worden afvalstoffen afgegeven. Maar ook mogelijke schadelijke stoffen zoals alcohol, nicotine(uit sigarettenrook), bepaalde medicamenten, ziektekiemen, kunnen zo het embryo bereiken. Bij normale groei is het embryo op het einde van de eerste maand 0,3 cm groot geworden. Weldra zal het hartje beginnen kloppen. De ruggegraat en het hoofdje zijn in aanleg. Op het einde van de tweede maand is het embryo al 5 cm geworden en weegt zo'n 15 gram. Oorschelpjes, handjes en armpjes beginnen zich te vormen.
Lichamelijke veranderingen bij jezelf
- Spijsvertering
Door toename van bepaalde hormonen, kan je misselijk zijn, eventueel af en toe braken. Sommige vrouwen hebben grote trek, dikwijls in bepaalde soorten voedsel. Best neem je verschillende kleine maaltijden per dag. Heb je veel ongemakken dan kan een (toegelaten) geneesmiddel nodig zijn. - Vermoeidheid en slaperigheid
Zijn heel normaal bij het begin van de zwangerschap. Je lichaam wordt namelijk extra belast. Vecht er niet tegen, maar neem indien mogelijk een middagdutje. Ga in elk geval 's avonds vroeger naar bed. Je hebt meer slaap nodig dan gewoonlijk. - Geslachtsorganen
Er kan een verhoogde afscheiding uit de schede optreden. Extra wassen van de schaamstreek (best met gewoon lauw water) kan nodig zijn. Een gespannen gevoel in de borsten treedt ook dikwijls op. Alhoewel je je zwanger kunt voelen, merk je dat uitwendig nog nauwelijks. De baarmoeder reikt nog niet boven je schaambeen uit. Tegen het einde van de tweede maand kan het gebeuren dat je een herhaalde aandrang tot urineren ondervindt.
Raadgeving voor een gezonde levenswijze
Zorg extra goed voor jezelf, het komt je kind ten goede.
- Voeding
Je hoeft echt niet voor twee te eten, anderzijds is het ook niet het geschikte moment voor een vermageringskuur. Enkele algemene regels:
Gebruik dagelijks:- een melkproduct
- mager vlees of vis. Ben je niet immuun voor toxoplasmose, zorg er dan voor dat het vlees goed doorbakken is.
- groenten en fruit, goed gereinigd en gespoeld
- deegwaren: bruin brood, aardappelen, rijst, macaroni
- vetrijke, zoutrijke voeding zoals vetrijke kaas en charcuterie, gefrituurde gerechten, chips,...
- teveel zoetigheid: matig je gebruik van snoep, koekjes, chocolade, taart, roomijs,...
- alle alcohol, sterke koffie of thee
- Lichaamsverzorging
- Tijdens de zwangerschap is extra zorg voor je gebit nodig. Er bestaat een verhoogde kans op tandbederf, wat zou te wijten zijn aan een verandering in de speekselafscheiding. Je tandvlees kan makkelijker gaan bloeden. Poets je tanden tweemaal per dag, snoep met mate en zorg voor een evenwichtige voeding.Dan hoeft je kind je geen tand te kosten. Is het langer dan 6 maanden geleden dat je de tandarts bezocht hebt, dan is het nu het moment!
- Huid en haar kunnen problemen geven: de huid kan de neiging hebben tot uitdrogen. Haar kan vettter of droger worden dan gewoonlijk.
- Contactlenzen worden soms moeilijker verdragen.
- Sport, reizen
Voorzichtigheid is geboden bij sporten die een extra belasting van de onderbuikspieren vragen zoals paardrijden, duiken, springen, skiën. Competitie is te mijden. Reizen is geen bezwaar op voorwaarde dat je het rustig aan doet en voldoende slaapt. Sommige luchtvaartmaatschappijen aanvaarden geen zwangere vrouwen in de laatste twee maanden. - Seks
Vormt geen bezwaar. Enkel in sommmige gevallen, kan op het einde van de zwangerschap onthouding aangeraden zijn. - Roken
Absoluut te mijden. Het is gekend dat rokende zwangeren een vijfmaal grotere kans hebben op een doodgeboren kind. Het geboortegewicht van baby's van rokende moeders ligt gemiddeld 0,5 kg lager dan bij baby's van niet-rokende moeders. Het is een van de belangrijkste redenen voor opname in de couveuse bij de geboorte. - Dieren
Omgang met katten, en vooral met jonge katjes is te mijden. Ze zijn een bron van infectie door toxoplasmose. Besmetting kan afwijkingen veroorzaken bij het ongeboren kind. - Medicatie
Neem geen geneesmiddelen zonder vooraf je huisarts te hebben geraadpleegd. Sommige medicamenten passeren de moederkoek en kunnen schadelijk zjn voor de baby.
Medische begeleiding
Zwanger zijn is eerder een teken van gezondheid en alles behalve een ziekte. Toch is een regelmatig medisch onderzoek aangewezen. De belangrijkse reden hiervoor is het tijdig ontdekken van risico's op vroeggeboorte. Dit is namelijk de voornaamste oorzaak van sterfte bij pasgeborenen. In het begin is een maandelijkse controle aangewezen. Later kan een onderzoek om de veertien dagen of wekelijks nodig zijn. Je bloeddruk en je gewicht, harttonen en groei van de baby worden gevolgd. Verder: onderzoek van de baarmoederhals, van bloed en urine. Dit kan allemaal door je huisarts verricht worden. Voor een echografie (foto) van de baby zal hij je doorverwijzen.
Het maandelijks contact is ook een gelegenheid tot vragen stellen en regelen van sociale voorzieningen. Ook kunnen problemen of ongemakken ten gevolge van de zwangerschap besproken en verholpen worden. Zo is bijvoorbeeld ontslag wegens zwangerschap onwettelijk. Je hebt er dus alle belang bij je werkgever zo vlug mogelijk schriftelijk op de hoogte te brengen van je zwangerschap door middel van een medisch attest: ook bepaalde jobs in een ongezonde omgeving zijn bij wet verboden voor zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven. Denk je in dat geval te verkeren, informeer dan eens bij de RVA of bij de arbeidsgeneeskundige dienst.
Vaders en zwangerschap
Hoewel je samen voor een kind gekozen hebt, kan het voor een man iets moeilijker zijn zich in de zwangerschap in te leven. Het is tenslotte de vrouw die het kind in haar buik draagt. Daarbij kan je vrouw de eerste maanden wat humeurig en prikkelbaar zijn. Ze heeft meer rust nodig en is vlugger moe. Als echtgenoot kan je je wat verwaarloosd en uitgesloten gaan voelen. Er zijn als man echter verschillende manieren om betrokken te blijven bij de zwangerschap: je kan meegaan op controle, samen informatie opzoeken, samen de prenatale oefeningen thuis uitvoeren, je kind voelen bewegen door de buik van je vrouw en vooral met elkaar blijven praten, ook over de onzekere gevoelens, die je in verband met de zwangerschap en je toekomstige vaderschap kunt hebben.