Hyperventilatie wil zeggen een te snelle en/of een te diepe ademhaling.

Hyperventilatie heeft dus iets te maken met de ademhaling. Wat is het? Door middel van de borstkas en de buikspieren ademen wij lucht in en uit de longen. Door de longen wordt de zuurstof uit de ingeademde lucht opgenomen, in het bloed opgelost en vandaar vervoerd naar de plaatsen waar dit nodig is. Als afvalproduct produceert het lichaam koolzuurgas. Dit wordt door de longen uit het bloed gehaald en via de luchtwegen ademen wij dit terug uit. Als je hard loopt ga je vlugger ademhalen. Dit is nodig omdat je meer zuurstof verbruikt en meer afvalproduct (koolzuurgas) gaat produceren. Om dit tekort aan zuurstof en teveel aan koolzuurgas op te heffen ga je dus dieper en sneller ademhalen. Als je erg hard loopt sta je zelfs nadat je gestopt bent nog even te hijgen omdat je nog niet genoeg zuurstof in je lichaam hebt. Bovendien is er nog te veel koolzuurgas in het lichaam. In de regel is de normale toestand vrij snel weer bereikt en kan je weer normaal gaan ademen.

Wat gebeurt er nu als je te diep en/of te vlug ademt wanneer je rustig ergens zit? Je krijgt dan natuurlijk te veel zuurstof in het lichaam. Dat kan in geen enkel opzicht kwaad. Ook daalt door de versnelde en de verdiepte ademhaling de hoeveelheid koozuurgas in het lichaam.Dat kan geen kwaad maar leidt wel tot een aantal verschijnselen als:

• benauwd gevoel, kortademigheid
• prop in de keel,droge mond, strak gevoelen rond de mond
• prikkelingen in de handen en voeten, krampen in de handen en voeten,het gevoel dat deze opgeblazen zijn
• duizeligheid en licht gevoel in het hoofd
• slecht zien, het idee dat alles er anders uitziet, waas voor de ogen
• gevoel van onwerkelijkheid, anders klinkende geluiden
• klam gevoelen, het idee flauw te zullen vallen, een slap gevoel in de knie
• het idee gek te worden en de angst om dood te gaan

Deze lijst kan nog met heel veel andere verschijnselen worden uitgebreid. Al deze klachten zal je niet hebben maar een aantal ervan zal je vast bij jezelf herkennen. Een aantal van deze klachten tesamen wordt het hyperventilatiesyndroom genoemd. Hyperventilatie betekent zoals reeds gezegd een versnelde en/of verdiepte ademhaling, syndroom een verzameling van klachten.

Na de voorafgaande uitleg zal het duidelijk zijn wat je tegen dergelijke aanvallen kunt gaan doen: namelijk langzaam en oppervlakkiger gaan ademen. Dit is evenwel gemakkelijker gezegd dan gedaan. Wanneer je in paniek bent en je voelt je benauwd, ook al is er geen enkel gevaar voor verstikking, dan schiet je weing op met het advies: 'langzaam en oppervlakkig ademen'.

U kunt beginnen met een noodmaatregel. Wanneer je een plastic zakje afsluitend rondom neus en mond houdt, zal je daarin het uitgeademde koolzuurgas opvangen en dit vervolgens weer inademen. Op deze manier komt de hoeveelheid koolzuurgas vrij snel,binnen één of anderhalve minuut weer op peil.

Behalve een plastic zakje als noodmaatregel kan je ook een halve meter tuinslang nemen en hierdoor in en uitademen, want bij elke inademing adem je eerst de vooraf uitgeademde lucht terug in, deze is zeer koolzuurrijk waardoor het koolzuurgas in het lichaam gaat stijgen en de klachten gaan verdwijnen. Zoals gezegd zijn de tuinslang en het plasticzakje noodmaatregelen. Ademhalingsgymnastiek is, wanneer je die machtig bent, een beter en effectiever middel. Dat kan op de volgende manier: je gaat in een stoel zitten en je probeert alleen met de buik te ademen. Je kan dit het beste controleren door je handen op de buik te leggen. Je voelt dan de ademhaling, eventueel kan je een aanwezige laten controleren of je toch niet je borstkas gebruikt om te ademen. Wanneer dit een beetje lukt ga je het volgende tempo aanhouden: inademen-2-3, uitademen-5-6-7-8-9 / in-2-3 uit-5-6-7-8-9 enzovoort; per tel neem je ruim één seconde. Het langzaam uitademen kost in de regel het meeste moeite, je kan dit het best doen door bij elke tel een beetje lucht te laten ontsnappen. Je hebt als het ware een drievoudige controle:

1. je denkt bewust bij de ademhaling na
2. je voelt de ademhaling doordat je met je handen je buik vasthoudt
3. je hoort je eigen uitademing doordat je hoorbaar met kleine schokjes uitademt

In het begin is het belangrijk deze vorm van ademhaling twee keer per dag vijftien minuten te oefenen. Deze manier van ademhalingstechniek is gekozen omdat je deze ook in gezelschap kan gaan toepassen, zoals op het werk, in de kerk,...

Hoe het komt dat je hyperventileert is lang niet altijd gemakkelijk na te gaan. Je kent zonder enige twijfel beelden van spannende films, waar mensen in angst zitten. Als je goed kijkt zult u altijd zien dat deze mensen vlug en diep gaan ademen. Angst is kennelijk een belangrijke oorzaak van hyperventilatie. Boosheid op mensen in je omgeving, vooral als je ze niet kan of durft uiten, zal ook een belangrijke factor zijn. Als jouw klachten van hyperventilatie verminderd zijn kan je hier misschien eens over gaan nadenken.

Nog een praktisch punt. Met name bij mensen die al langer hyperventileren treden de klachten nogal eens op na een inspanning. Nadat ze zich hebben ingespannen gaan ze langer door dan nodig met nogal snel en diep ademen. Een aantal mensen die hyperventileren hebben ook klachten van luchtslikken. Omdat je misschien ook al eens het gevoel hebt een prop in de keel te hebben slik je lucht in. Deze lucht blijft intussen gevangen zitten door slijm dat zich in de maag bevindt. Daardoor blaast de maag zich op en krijg je een gespannen gevoel onder het borstbeen of links in de bovenbuik. Vaak vermindert dit gevoel als men een boer laat. Soms drukt deze opgeblazen maag tegen het middenrif waardoor het hart wat tegen de borstkas wordt aangedrukt. Zo krijg je het gevoel hartkloppingen te hebben. Een onschuldig verschijnsel dus, als je weet wat er aan de hand is. Wanneer je dit niet weet kan je je er erg bezorgd over gaan maken en deze angst is op zichzelf een reden om een eventuele aanval uit te lokken.

Deze klachten zijn met onschuldige medicijnen vrijwel altijd goed te behandelen.