Sinds jaren zijn er op scholen af en toe kleine 'epidemieën' van luizen. Men schat het aantal leerlingen dat besmet is tussen de vijf en de twintig procent of één leerling op 20 tot één leerling op 5. Kleuter- en lagere scholen zijn meer besmet dan middelbare en hogere scholen.

De luis is altijd een trouwe 'vriend' geweest van de mens: onderzoek van mummies uit het oude Egypte wijst erop dat de 'pediculus capitis' of 'hoofdluis' reeds 4000 jaar geleden onze voorouders gezelschap hield. In de loop der eeuwen heeft de mens geleerd aandacht te hebben voor de luis en deze met alle middelen te bestrijden: kaalscheren, inwrijven van het haar met petroleum, luizenkam... De laatste tijd geraakte de luis echter wat in de vergeethoek, maar sinds een aantal jaren zien we een enorme toename van dit ongedierte. De voornaamste oorzaken van deze toename zijn het gebrek aan kennis, aandacht en slechte of onvoldoende behandeling.

Wat is de hoofdluis?

Hoofdluizen zijn insecten, die op de hoofdhuid en haren van de mens leven. Volwassen luizen zijn twee millimeter groot. De luizen voeden zich met het opzuigen van menselijk bloed door de hoofdhuid. Dit veroorzaakt jeuk. De luizenwijfjes leggen elk zowat 9 eieren per dag, 30 dagen lang, aan de basis van de haren, dicht bij de schedel. Die neten (eierzakken) blijven vastzitten aan de haren. Ze zijn één millimeter groot, wit van kleur en men vindt ze vooral in de nekstreek en achter de oren op een halve centimeter van de hoofdhuid. Na zes tot tien dagen komen uit de neten jonge luizen.

Wie krijgt hoofdluizen?

Luizen zijn net als bijvoorbeeld mazelen besmettelijk zodat iedereen bij contact met een besmette persoon luizen kan krijgen. Dit kan door besmette kleren te dragen (mutsen, sjaals en jassen), door besmette kammen en haarborstels te gebruiken, door gebruik van gemeenschappelijke kapstokken... Heel ten onrechte wordt het hebben van luizen nog steeds door velen gezien als een teken van slechte lichaamsverzorging. Evenzeer is het totaal onjuist dat lang haar hoofdluizen zou bevorderen. Luizen komen evenveel voor bij jongens als bij meisjes. Een andere vaststelling is dat bij kinderen van gastarbeiders niet meer luizen voorkomen dan bij Belgische kinderen.

Luizen hebben is helemaal geen schande. Het is echter totaal onverantwoord wanneer men bij iemand luizen vaststelt, deze niet onmiddellijk en grondig te behandelen!

Hoe stel je luizen vast?

Jeuken en krabben in het haar doet aan luizen denken. Meestal zie je de diertjes zelf niet. Dat is helemaal niet verwonderlijk: ze zijn klein, nogal vlug en meestal zijn er slechts een tiental aanwezig in het haar. Luizen spoor je op door de haren zorgvuldig te kammen met een fijne (luizen)kam, haarlok per haarlok. Dit doe je in een goed verlichte ruimte boveneen wit papier of de wasbak. Levende luizen zijn soms moeilijk te ontdekken, zoek daarom naar neten (de eitjes van de luis). Deze zijn vaak te vinden op het achterhoofd, op de kruin en achter de oren. Ze lijken op haarschilfertjes, maar zitten muurvast aan de haren. Bij twijfel neem je best contact op met de huisarts.

Een nog gevoeliger methode voor opsporing werd recent ontwikkeld: de nat-kam-test. Hierbij wordt het haar gewassen met lauw water en overvloedig ingewreven met een conditioner om het haar glad te krijgen. Daarna wordt het nog natte haar met een fijne luizenkam lok voor lok, van voor naar achter en van achter naar voor doorgekamd. Na elke kambeweging wordt de kam afgewreven en gecontroleerd boven een wit blad of lavabo en worden de eventuele luizen of neten zelfs best met een vergrootglas bekeken. Op die manier zouden we nog meer kinderen kunnen opsporen en verhinderen dat niet aangetaste personen nodeloos worden behandeld.

Hoe luizen behandelen?

1. Van belang is alle besmette personen gelijktijdig te behandelen. Iedereen die met de besmette persoon in contact kan gekomen zijn moet onderzocht worden: alle gezinsleden, klasgenoten,... Luizen maken echt geen onderscheid tussen kinderen en volwassenen, tussen schoon en niet schoon haar.
2. Alle producten die giftig zijn voor luizen zijn ook gevaarlijk voor de mens. Lees zorgvuldig de gebruiksaanwijzing. Sommige luizen hebben een weerstand opgebouwd tegen bepaalde producten.
3. Begin met één product. Vergeet niet dat de behandeling twee maal moet worden toegepast, een tweede maal na 8 tot 10 dagen (vroeger heeft weinig zin), om de luizen die na ongeveer een week uit de neten vrijkomen en nog niet dood zijn te treffen. We stellen voor om met 'Nix creme rinse' te starten
4. indien 8 dagen na de tweede behandeling nog luizen aanwezig zijn, kies dan voor een andere klasse van producten, bijvoorbeeld 'Radikal' en opnieuw tweemaal behandelen met 8 a 10 dagen tussen

Het is totaal zinloos en gevaarlijk om de luizen te proberen voorkomen door wekelijks de haren met een antiluizenshampoo te wassen. Alleen wie besmet is moet behandeld worden. Wanneer men te vaak behandelt bestaat het gevaar dat giftige producten in het lichaam worden opgenomen, wat zeer schadelijk is voor hart, lever, nieren en zenuwen.

Na de behandeling nog twee weken nabehandelen met om de drie tot vier dagen toepassen van de nat-kammethode. Dit zorgt ervoor dat je een herval snel merkt en dat je zo eventueel de laatste luizen verwijdert.

Alle wasbaar linnen, knuffels enzovoort moeten in dezelfde periode ook worden behandeld: ofwel wassen op 60° ofwel gedurende minstens één week in een gesloten plastiek zak opbergen. Vergeet ook niet kammen, borstels en ander haarverzorgingsmateriaal schoon te maken.

Hoe kan je luizen voorkomen?

Je kan natuurlijk op één en ander letten: je kam niet uitlenen, op school de kinderen een aparte kapstok geven, zoveel mogelijk contact met besmette personen die nog niet behandeld zijn vermijden. Maar dan kan het nog zijn dat de luis je plots te pakken heeft. De beste manier om de uitbreiding van de luizen te voorkomen is bij het minste vermoeden je goed te laten onderzoeken en de luizen te behandelen. Verwittig steeds de school en crèche, zodat iedereen op de hoogte kan worden gebracht en men de nodige maatregelen kan nemen.