We worden in de praktijk vaak geconfronteerd met de vraag om een bloedonderzoek naar prostaatkanker uit te voeren. Is dit zinvol of niet? Wat weten we en wat kunnen we daarover vertellen?

Het vroegtijdig opsporen van een ernstige of levensbedreigende ziekte kan zeker zinvol zijn als door het vroeg opsporen ernstige gevolgen (langdurig ziek zijn, zware behandeling, overlijden) kunnen voorkomen worden. Maar het vroegtijdig opsporen kan ook ernstige gevolgen hebben, een operatie, zware medicatie en onrust en onzekerheid over de toekomst. Het is dan ook van belang dat de test nauwkeurig is en precies kan aangeven wie ziek is en wie niet.

Precies daar zit het probleem. Wat kan een bloedonderzoek naar prostaatkanker(PSA) ons leren?

Als de test normaal is hebt u waarschijnlijk geen prostaatkanker. U hoeft in de eerstkomende twee jaar geen nieuw bloedonderzoek om dit te controleren. Als de test verhoogd is dan weet u nog niet veel. Twee derde van de mannen met hoog PSA heeft geen prostaatkanker. Er zullen bijkomende onderzoeken nodig zijn. Bij milde verhoging zal worden voorgesteld om dit onderzoek na een zestal maanden te herhalen. In sommige gevallen zal worden doorverwezen voor echografie en eventueel naaldbiopsie. (men gaat via de aars met een sonde naar binnen en prikt eventueel in de prostaat).

Nadien moet dan beslist worden of een operatie, een bestraling, medicatie of een combinatie hiervan wordt toegepast. Deze behandelingen kunnen incontinentie en impotentie veroorzaken.

Sommige mensen overlijden aan prostaatkanker maar heel veel mannen met prostaatkanker hebben daar weinig last van en overlijden er niet aan. Het is dan ook bijzonder moeilijk om een algemene regel naar voor te schuiven. Als patiënt moet u zelf beslissen of u die test wil of niet, daarbij moet u overwegen:

• Of prostaatkanker familiaal voorkomt of niet?
• Of u klachten hebt die met de prostaat kunnen te maken hebben: moeilijkheden om te plassen, veel 's nachts moeten opstaan om te plassen, bloed in de urine
• Dat er mannen sterven aan prostaatkanker maar ook veel mannen jarenlang weinig of geen klachten hebben en dat het verloop van de ziekte op dit moment moeilijk te voorspellen is
• Dat de test geen zekerheid biedt maar enkel een onderscheid maakt tussen wie verder moet onderzocht worden en wie niet
• Dat die verdere onderzoeken soms onaangename bijwerkingen geven
• Hoe ongerust je zelf zal zijn als de test twijfelachtig is en bijvoorbeeld gewoon binnen zes maand opnieuw wordt gedaan
• Dat als je kanker blijkt te hebben een vrij zware behandeling kan worden voorgesteld met kans op impotentie (geen erectie meer krijgen) en incontentie(minder goed je water kunnen ophouden)

Je merkt, ook voor ons is niet duidelijk of nu alle mannen vanaf een bepaalde leeftijd moeten onderzocht worden of niet. Dit hangt zonder twijfel af van je persoonlijke situatie en die kunnen we rustig samen verder bespreken.